Mama i pracownik - role do pogodzenia - Wywiad z Moniką Szostek-Kwapień – mamą trzyletniej Hani, redaktorem Portalu Ciążowy.pl.

Wywiad z Moniką Szostek-Kwapień – mamą trzyletniej Hani, redaktorem Portalu Ciążowy.pl.

Redakcja: Chyba trudno powiedzieć pracodawcy, że jest się w ciąży?

Monika Szostek-Kwapień:

– To niemal zawsze duży stres. Sama byłam w takiej sytuacji. Akurat rozpoczęłam nową pracę i jeszcze na okresie próbnym dowiedziałam się, że jestem w ciąży. Z badań wynika, że wiele kobiet boi się poinformować szefa o tym, że spodziewa się dziecka, a co siódma przyszła mama odwleka ten moment w czasie. Dlaczego? Bo spodziewają się nieprzychylnej reakcji, słyszą o przykrych sytuacjach w pracy, obserwują je na przykładzie koleżanek. W moim wypadku dla pracodawcy ciąża nie stanowiła problemu, zareagował bardzo pozytywnie i przedłużył ze mną umowę, chociaż dobrze wiem, że nie musiał tego robić. Wiele kobiet jednak nie może liczyć na taki komfort.

Wynika z tego, że pracodawcy obawiają się ciąży pracownic…

– Statystyki mówią, że pytania dotyczące planów macierzyńskich przytrafiają się na rozmowach kwalifikacyjnych co piątej kobiecie, 4 proc. zostało poproszone o podpisanie deklaracji o nieplanowaniu ciąży, a 3 proc. musiało dostarczyć aktualne badania ginekologiczne – co jest absolutną dyskryminacją i łamaniem prawa. Niestety w Polsce ciągle przymyka się oko na takie przypadki. Z drugiej strony kobiety ciężarne mają dość dużo przywilejów i oczywiście zdarzają się sytuacje, że nadmiernie je wykorzystują – na przykład całą ciążę przebywając na zwolnieniu lekarskim, choć nie ma ku temu wskazań zdrowotnych. To rodzi niepokój i obawy u pracodawców. Pamiętajmy jednak, że wiele przyszłych mam znakomicie godzi ciążę z pracą z zawodową i często – jeśli zdrowie na to pozwala – świadomie rezygnuje z przywilejów, na jakie przyszłe mamy mogą liczyć w firmie. Tymczasem na naszym forum Portalu Ciążowy.pl wiele kobiet przyznaje, że miały poważne kłopoty, że reakcja szefa na wiadomość o ciąży była nieprzychylna. Niektóre nie wróciły do pracy, musiały szukać nowej. Co ciekawe, bardzo często bywa tak, że to pracodawca- kobieta, niejednokrotnie sama będąc matką, dyskryminuje swoje ciężarne pracownice.

Jakimi pracownikami są kobiety w ciąży i młode matki?

– Według raportu „Mama w pracy” 17 proc. pracodawców uważa, że kobieta w ciąży staje się gorszym pracownikiem, a 72 proc. nie widzi różnicy. Pracodawca od razu zakłada bowiem, że ciężarna czy matka małego dziecka gorzej radzi sobie ze swoimi obowiązkami. I tutaj mocno się mylą. Istnieje wiele badań i analiz mówiących o tym, że kobieta ciężarna lub wracająca po urlopie macierzyńskim, jest bardzo dobrym, a przede wszystkim lojalnym pracownikiem – oczywiście o ile jest dobrze traktowana. Okazuje się też, że kobiety wracające po urlopie są często dużo lepszymi pracownikami niż wcześniej. Wynika to z dwóch przyczyn. Po pierwsze, godząc życie macierzyńskie z zawodowym, muszą być świetnie zorganizowane, lepiej zarządzać swoim czasem, a to przekłada się na fakt, że pracują szybciej i efektywniej. Poza tym sama świadomość, że mogą być gorzej oceniane przez szefów niż bezdzietni współpracownicy, którzy mogą pozwolić sobie na przykład na zostanie po godzinach, działa mobilizująco – po prostu chcą udowodnić, że są dobrymi pracownikami.

Po urlopie macierzyńskim pojawia się pytanie – wracać do pracy czy iść na urlop wychowawczy?

– Okres pierwszych 10 miesięcy życia dziecka to według psychologów absolutne minimum potrzebne niemowlakowi i matce na nawiązanie głębokich relacji, dlatego odradza się wcześniejsze powroty do pracy. Decyzja o rezygnacji z urlopu wychowawczego zazwyczaj powodowana jest względami finansowymi. Bo urlop wychowawczy to komfort, na który wiele mam po prostu nie może sobie pozwolić. Poza tym 3 lata urlopu to bardzo długi okres, w niektórych branżach taka przerwa oznacza niemal wykluczenie z zawodu. Często zdarza się, że nie ma już do czego wracać. Firma proponuje inne stanowisko, inne obowiązki, może się zdarzyć, że firmy już nie ma… Decyzja o tak długiej przerwie w pracy to więc zawsze poważny dylemat. Znów odwołam się do własnego doświadczenia, w mojej rodzinie odwróciliśmy role. Przez 10 miesięcy to ja zajmowałam się małą, potem mąż przeszedł na urlop wychowawczy, a ja znalazłam nową pracę. Dla nas to było naturalne rozwiązanie, ale w Polsce taka sytuacja to wciąż duża rzadkość – nawet ze strony znajomych czy rodziny spotykaliśmy się często z wielkim zdziwieniem, a niekiedy i niezrozumieniem. Nasz układ świetnie się sprawdził, bo dobrze dostosowaliśmy się do rynku pracy – ja miałam większe szanse na znalezienie pracy na etacie, a mąż założył własną firmę i pracuje w domu, jednocześnie zajmując się dzieckiem. Bardzo zależało nam bowiem na tym, żeby jedno z nas stale było z Hanią. Opiekunka czy żłobek w ogóle nie wchodziły w grę.

Łączenie macierzyństwa z karierą zawodową nie jest łatwe…

- 20 proc. kobiet przyznaje, że odkłada decyzję o urodzeniu dziecka w obawie przed utratą pracy. Dotyczy to również kobiet na wysokich stanowiskach, zarabiających sporo pieniędzy. Po prostu boją się to stracić. Decydują się coraz później na dziecko, ale coraz częściej jest to świadoma decyzja podejmowana w wybranym momencie kariery. Zakładają, że szybko wrócą do pracy. W takim wypadku – gdy dla kobiety bardzo ważne jest spełnienie zawodowe – lepiej, żeby wróciła do pracy. Bo kobieta, która nie jest sfrustrowana, ma przestrzeń na realizację ambicji i planów zawodowych, jest też lepszą matką. W dzisiejszych czasach na szczęście można z powodzeniem godzić rolę pracownika z rolą rodzica. Oczywiście, nie jest to łatwe, wymaga wielu wyrzeczeń i kompromisów, ale każdego dnia spotykam kobiety, które są fantastycznymi mamami i jednocześnie cenionymi, profesjonalnymi pracownikami. Łącząc te dwie role, są po prostu spełnione i szczęśliwe. Znam też mamy, które zdecydowały się zostać w domu z dzieckiem, realizują się poprzez macierzyństwo, nie planują szybkiego powrotu do pracy. Bo macierzyństwo ma wiele wymiarów, a najważniejsze – to dać kobiecie możliwość wyboru.

Dziękujemy za rozmowę.

Rozmawiał Tomasz Zdun

Ciążowy.pl to nowy niekomercyjny serwis internetowy dla osób starających się o dziecko, kobiet w ciąży, rodziców małych dzieci. Portal to miejsce spotkań, dyskusji i wzajemnych inspiracji przyszłych rodziców.