Potencjał osobowości i kwalifikacji - Rozmowa z Izabelą Sabudą, doradcą zawodowym z małopolskiego oddziału Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Joanna Jałowiec: Jaka jest sytuacja osób niepełnosprawnych na rynku pracy?

Izabela Sabuda, doradca zawodowy z Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych:

- Osoby niepełnosprawne są specyficzną grupą wśród osób bezrobotnych. Mówi się o tym, iż bardzo często jako pierwsze tracą pracę, a jako ostatnie powracają na otwarty rynek. Zatrudnienie jest dla osób niepełnosprawnych nie tylko szansą na uzyskanie dochodów, które umożliwiają egzystencję, ale również a może przede wszystkim na integrację społeczną w znacznym stopniu przecież wpływającą na zdrowie psychiczne, a pośrednio także i fizyczne. Praca w wielu przypadkach stanowi zasadniczy element ich rehabilitacji. Dlatego też kwestii zatrudnienia nadaje się wielowymiarowy charakter.

Czy duży odsetek podejmuje pracę?

- Jak wynika z przeprowadzonej przez Małopolskie Obserwatorium Polityki Społecznej diagnozy na temat sytuacji Osób Niepełnosprawnych w kontekście zatrudnienia, osoby niepełnosprawne w Małopolsce stanowią 589,1 tys., tj. 18,2 proc. ogółu mieszkańców województwa. Z czego zaledwie część wykazuje aktywność zawodową, natomiast spora grupa posiada status bezrobotnych. Duża część tych osób utrzymuje się ze świadczeń społecznych: rent, emerytur czy zasiłków, które stanowią główne źródło ich utrzymania. Jeżeli chodzi o rynek pracy w Małopolsce , szacuje się, że ponad 5173 to osoby niepełnosprawne bezrobotne, z czego blisko 2 tys. poszukuje pracy.

Jakie trudności napotykają osoby niepełnosprawne szukając pracy?

- Myślę, iż przykłady wysoko rozwiniętych krajów, w których poziom kultury integracyjnej wypracował pełną akceptację społeczną oraz czynne włączenie do życia społecznego i zawodowego osób niepełnosprawnych pokazuje, że i my jesteśmy na dobrej drodze traktując osoby niepełnosprawne, jako potencjał osobowości, wykształcenia i kwalifikacji. Zasadnicza jest kwestia postrzegania osób niepełnosprawnych, jako pełnowartościowych obywateli w każdej dziedzinie życia. Ostatnie lata wzmocniły w nas przekonanie, że osoby niepełnosprawne sprawdzają się w profesjach artystycznych, czy sportowych osiągając niejednokrotnie lepsze wyniki niż osoby pełnosprawne.

W jaki sposób osoby niepełnosprawne powinny szukać pracy? Czy wyłącznie w Zakładach Pracy Chronionej?

- Stwierdzenie o zdolności do pracy tylko w chronionych warunkach nie jest jednocześnie zakazem pracy poza zakładem pracy chronionej. Musi być jednak spełniony warunek - Państwowa Inspekcja Pracy musi wydać pozytywną opinię o przystosowaniu stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej, którą przedsiębiorca chce zatrudnić. Nie ma to uzasadnienia, jeśli zatrudnienie następuje w formie telepracy. Praca zdalna dla osób o pewnych dysfunkcjach stanowi alternatywną formę zatrudnienia, otwiera nowe perspektywy na rozwój zawodowy, natomiast jej podjęcie wiąże się z pewnym ryzykiem, jak choćby: ryzyko izolacji społecznej, ryzyko utraty integracji zawodowej niepełnosprawnych.

Czy wobec tego umieszczać w CV informacje dotyczące posiadanej niepełnosprawności?

- Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. To zależy od rodzaju niepełnosprawności, środowiska pracy czy stanowiska. Natomiast jeśli chcemy korzystać z ulg i uprawnień przysługujących osobie niepełnosprawnej, to w takim przypadku warto poinformować pracodawcę o posiadanym orzeczeniu, czy wpisać jako informację dodatkową w treść curriculum vitae. Warto pamiętać i o tym też mówimy w swojej pracy zainteresowanym osobom, że przygotowując dokumenty aplikacyjne, należy starać się przede wszystkim skupić uwagę na opisie kwalifikacji i umiejętności, bo to one informują o przygotowaniu zawodowym.

Jaki jest ogólny poziom umiejętności i wiedzy osób niepełnosprawnych, jakimi są pracownikami?

- POPON organizuje Giełdy Pracy skierowane do osób niepełnosprawnych. Dla nas organizatorów nasuwa się refleksja, iż tego rodzaju spotkania informacyjno-rekrutacyjne są szansą na zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Osoby niepełnosprawne traktują je jako możliwość konfrontacji różnych ofert, rozmowy z pracodawcami, a przede wszystkim doceniają możliwość złożenia dokumentów aplikacyjnych. Wielu niepełnosprawnych dowiaduje się także podczas giełdy o możliwościach zdobycia dofinansowania na założenie własnej firmy. Na postawione pytanie o kompetencje i chęć pracy - pracodawcy zgodnie odpowiadają, że niepełnosprawni w pracy są niezwykle dokładni i rzetelni, subordynowani i bardzo zaangażowani w powierzone zadania.

Rozmawiała Joanna Jałowiec