Case study - Talent, pasja, inspiracje i...
Pani Janina (rocznik 1955) jest animatorem ruchu społeczno-kulturalnego osób niewidomych. O sobie pani Janina pisze: „Jako dziecko lubiłam zajęcia plastyczne, miałam jednak problem, by namalować zwierzę czy człowieka. Gdy miałam dziesięć lat, dostałam od taty pudełko farb olejnych. Wręczając je, powiedział: „To ci się kiedyś przyda”. Było to dla mnie dziwne, ale schowałam i czekały – może tata miał rację? Jako 12-latka zobaczyłam w telewizji program „Piórkiem i węglem”, prowadzony przez profesora Wiktora Zina. Bardzo lubiłam go oglądać. Pierwsze szkice nie były ideałem, jednak nie zrażając się, szkicowałam dalej. Malowałam dla siebie, dla mamy, dla dzieci, dla przyjemności. Zaczęłam próbować innych technik – pastel suchy, rysunek tuszem, akwarela. Od września 2006 r. pani Janina jest członkiem Polskiego Związku Niewidomych. Brała udział w projekcie Europejskiego Funduszu Społecznego „ Kuźnia”. Po dwóch latach uczestnictwa w warsztatach Integracji Społeczno-Zawodowej Niewidomych Twórców i Artystów uzyskała certyfikat animatora ruchu społeczno-kulturalnego dla niewidomych. Brałam udział w wystawach zbiorowych w Bydgoszczy, Kielcach, Busku Zdroju, Grudziądzu. Zanim poświęciła się twórczości artystycznej, pracowała w biurze oraz w sklepach. W pewnym momencie pogarszający się wzrok (pani Janina ma orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym) uniemożliwił kontynuację pracy na tego typu stanowiskach. Obecnie nasza bohaterka chciałaby podjąć pracę zawodową związaną z organizacją warsztatów, przedstawień teatralnych lub innych form artystycznych oraz pomocą niepełnosprawnym. Doświadczenie w tym zakresie zdobyła, występując m.in. w sztuce „Brat naszego Boga” wystawianej na scenie teatru Moliere oraz w przedstawieniu Integracyjnego Klubu Niewidomego Seniora. Na potrzeby przedstawienia pani Janina zajmowała się wyszukiwaniem kostiumów dla aktorów.
Aktualna sytuacja na rynku pracy często determinuje konieczność pomocy w skutecznym poszukiwaniu zatrudnienia. Pomoc w ujęciu psychologicznym sprowadza się do podejścia indywidualnego. Jednak nie samo określenie poziomu realnych możliwości i szeroko rozumianych zasobów własnych jest najtrudniejszym elementem w pracy z osobą niepełnosprawną poszukującą zatrudnienia. Nie jest nim także odnalezienie satysfakcjonującej formy aktywności uwzględniającej specyfikę niepełnosprawności. Najtrudniejszym elementem okazuje się być pozyskanie takiego miejsca pracy, brak adekwatnych ofert pracy.
Wielokrotnie okazuje się, iż przy bogatym doświadczeniu i życiowym, i zawodowym, rozbudowanych umiejętnościach, uzdolnieniach i pasjach oraz dużej aktywności, jak to ma miejsce w przypadku Pani Janiny, pojawia się duża trudność w odnalezieniu się na rynku pracy. Zatem w pracy z osobą poszukującą zatrudnienia niezbędne jest uwzględnienie trzeciego, obok zasobów i ograniczeń, podstawowego czynnika, jaki stanowi specyfika rynku pracy.
Taka współpraca sprowadza się także do budowania świadomości i rozumienia tej specyfiki oraz nabywania umiejętności poruszania się po rynku pracy. W dalszej kolejności, poprzez opracowanie i wdrażanie Indywidualnego Planu Działania, koordynowane są kolejne działania, małymi krokami prowadzące do celu nadrzędnego, do pozyskania zatrudnienia. Pozwala to na ograniczenie poziomu frustracji, która towarzyszy przedłużającemu się poszukiwaniu pracy, kontroli negatywnych emocji, spadającej motywacji oraz błędów myślenia niebezpiecznych z punktu widzenia samooceny, poczucia własnej wartości.
Podsumowując, Pani Janina to osoba kreatywna, która od zawsze w swych działaniach kieruje się pasją. Profesje artystyczne są Jej bliskie, ale okazuje się, że niewystarczające, by zna- leźć się w obecnych realiach, które determinuje niełatwy rynek pracy. Pani Janina rozpoczyna intensywne poszukiwania pracy, gdyż to co robi i czym się zajmuje na co dzień, nie jest jej źródłem utrzymania. Trzeba zauważyć, iż Pani Janina ma w sobie ogromną chęć, siłę i determinację, by połączyć to, z czym się mocno utożsamia i zajmuje Jej większą część czasu w codziennym życiu. Dlatego w dalszej perspektywie planuje rozpocząć pracę na własny rachunek poprzez rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej.
Katarzyna Juszczak
Izabela Sabuda
Katarzyna Juszczak psycholog, absolwentka Instytutu Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego, pracuje w Punkcie Poradnictwa dla Osób Niepełnosprawnych przy Małopolskim Oddziale POPON – największym w Polsce związku pra- codawców zrzeszającym przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne, gdzie realizuje projekt zogniskowany na społeczną i zawodową aktywizację osób niepełnosprawnych.
Izabela Sabuda doradca zawodowy, absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i studiów podyplomowych Centrum Pedagogiki i Psychologii Politechniki Krakowskiej, obecnie pracownik Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. Członek Stowarzyszenia Doradców Zawodowych i Personalnych. W obszarze zainteresowań zawodowych znajduje się tematyka dotycząca: rekrutacji pracowników oraz ogólnie pojęty HR (motywacja, szkolenia, outplacement).